داستان تكراري آدمهاي تكراري !

  

نويسنده و كارگردان: مسعود كيميايي
بازيگران: فرامرز قريبيان، امين تارخ، پولاد كيميايي، لعيا زنگنه، مهناز افشار و داريوش ارجمند 

خلاصه داستان: «رضا» براي نجات پسرش- سيامك- كه به خاطر قاچاق مواد مخدر گرفتار شده، به ايران مي آيد. او همراه با دوست قديمي اش كه حالا يك سرهنگ پليس است، جستجويي را براي يافتن «سيامك» كه به شدت تحت تعقيب رئيس است، شروع مي كند. سيامك هم با دختر معتادي كه باعث ترك او شده، در حال فرار است...

«رئيس» بيست و چهارمين فيلم مسعود كيميايي است كه اين روزها- و حتي پيش از اكران- بيشتر از اندازه اش سروصدا به پا كرده. اما بيشتر اين سروصداها بيش از آن كه بر سر خود فيلم بوده باشد، در حاشيه آن مطرح شده. البته بخشي از آن، همان جنگ زرگري است كه در نهايت به بعد تبليغاتي فيلم مبدل خواهد شد (كه شده است). بخشي ديگر بحثهاي مطرح شده پيرامون جديدترين فيلم مسعود كيميايي نيز به دعواي ميان مخالفان و موافقان خود كيميايي تبديل شده كه در نهايت كليت سينماي كيميايي را به بحث گذاشته است.
در هر صورت، آنچه مهم است اين كه مسعود كيميايي در سينماي ايران فيلمساز بزرگي است و اهميت حضور او به عنوان يك سينماگر به اندازه اي است كه به اين راحتي ها نمي توان از كنار نامش، سينمايش و فيلمش عبور كرد.
اين كارگردان دست كم در مقطعي از تاريخ سينماي ايران، كاملاً تأثيرگذار بوده و حتي اگر سينماي امروز او هيچ نكته قابل اعتنايي هم براي مطرح شدن نداشته باشد، (كه اين طور نيست) باز هم نمي توان كليت كار او را ناديده گرفت و به سادگي از كنار آن گذشت.
سخن را به درازا نمي كشانم. نگاهم به تازه ترين فيلم «مسعود كيميايي» را با اين فرضيه آغاز مي كنم؛ كيميايي براي پرداختن به جامعه و سينماي امروز، به دنبال سينماي جديدي است.
مسير جديدي كه كيميايي براي سينمايش انتخاب كرده، از «سربازهاي جمعه» شروع شده، اما تمايل او به آزمودن شيوه اي ديگر را مي توان در فيلم شلخته و بلاتكليف «حكم» نيز مشاهده كرد. اما در اين فيلم چند پاره و واژگون، مي شد تلاش كارگردان خبره اي به نام كيميايي را براي ورود به عرصه اي جديد مشاهده كرد. كيميايي با «حكم» خودش را در معرض يك تجربه متفاوت قرار داد و حالا يك سال بعد از آن، با فيلم ديگري به تكوين آن تجربه پرداخته است.
به نظر من، «رئيس» با همه معايب و نقايصي كه از پرداخت و روايت قصه اش دارد، در كارنامه سالهاي اخير كيميايي يك تجربه مهم محسوب مي شود؛ تجربه اي كه به مراتب پررنگ تر و موفق تر از «حكم» است.
كيميايي مي خواهد فيلمي اجتماعي بسازد كه از فيلتر جهان بيني خودش گذشته باشد و نشانه هاي سليقه اي او را هم به همراه داشته باشد. در ضمن، قصد دارد اين فيلم را در معرض قضاوت عموم تماشاگران سينما قرار بدهد. در يك كلام، او قالب سينماي تجاري/اجتماعي را انتخاب كرده است.
كه آن هم هيچ گاه ارزش و اعتبار لازم را پيدا نمي كند.
موضوع دفترچه اولاً خيلي دير به ميان مي آيد و تا پيش از آن تماشاگر در كشف موضوع و علت رويدادها سرگردان است و دوم اين كه هيچ گاه اهميت لازم را در مركزيت حوادث داستان پيدا نمي كند. در اين ميان، حتي حضور كمرنگ رئيس نيز قادر به ايجاد تعليق و كشمكش لازم در داستان نيست، حال آن كه ظاهراً مبناي پيشبرد روايت در ساختار فيلم، كشمكش، درگيري، تعليق و معما تعريف شده است.
رئيس در فيلم كيميايي آن قدر مهم و بزرگ نيست كه به خاطر وجودش نگران قهرمان فيلم باشيم. شايد كيميايي خواسته باشد با درگيريهاي موقت ( مثلاً در آپارتمان رضا يا در خيابان) قدرت عوامل او را در مقابل قهرمان به نمايش بگذارد. اما مسلماً اين موقعيتها ارزش و اهميت لازم براي بزرگنمايي حضور قهرمان را نخواهند داشت. اين موقعيتها به همان سرعت كه پيش مي آيند، از ذهن تماشاگر پاك مي شوند.
در كنار جزييات و عناصر مستقل و پراكنده سينماي كيميايي، شايد مهمترين آنها تصوير باشد. دوربين كيميايي و عليرضا زرين دست با حركت براي سوژه يابي و انتخاب زيبايي شناسانه قابها و حركات، تصاوير ديدني خوبي را- بخصوص تا نيمه اول فيلم- به وجود آورده است.
طراحي صحنه نيز در بخشهايي از فيلم در كنار اين زيبايي تصوير قرار مي گيرد و در انطباق با موضوع موفق به نظر مي رسد. به عنوان مثال، سكانس زيباي برخورد نخست فرشته و رضا و آنجا كه فرشته در زير پارچه قرمز و نور سرخ، سرنگ را در دستش فرو مي كند را به خاطر بياوريد. كنتراست رنگ اين موقعيت و سوژه با بيرون پارچه سرخ رنگ و پرده هاي سفيد كه رو به صورت رضا در باد مي رقصند را با لحن شاعرانه مورد علاقه كيميايي انطباق دهيد...
كيميايي در برخي از فصول به سينماي مورد علاقه اش نزديك مي شود. شعر، حادثه و رابطه در فيلمهاي اين كارگردان حضور برجسته اي دارد و شايد بتوان ادعا كرد كه رفته رفته دارد جايگزين چاقو و رفاقت محسوس و مستقيم فيلمهاي قبلي اش مي شود.
در كنار همه اين ويژگيها و عناصر، بايد اعتراف كنم همچنان زبان متن آثار كيميايي را بيشتر از همه وجوه كارش مي پسندم. هر چند كه اين زبان ممكن است كامل، مناسب و ايده آل نباشد.